„Mądrze postępujesz – wypadku nie spowodujesz” to hasło kampanii prewencyjnej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, której celem jest wskazanie rolnikom zagrożeń wypadkowych związanych z użytkowaniem maszyn i urządzeń rolniczych, sposobów ich likwidowania, a w konsekwencji zmniejszenie liczby wypadków z ich udziałem.

Corocznie znaczna część wypadków zgłaszanych do KRUS to pochwycenia i uderzenia przez ruchome części maszyn i urządzeń rolniczych. Ich przyczyną jest najczęściej niewłaściwe posługiwanie się sprzętem stosowanym w produkcji rolniczej. Warto pamiętać, że żadne zabezpieczenia, najnowocześniejsze rozwiązania techniczne i elektroniczne nie wystarczą, jeśli obsługując maszynę rolniczą nie będziemy przestrzegać instrukcji obsługi i podstawowych zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Placówka Terenowa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Chojnicach przypomina,    że maszyny i urządzenia rolnicze mogą obsługiwać osoby:

• dorosłe i sprawne fizycznie;
• zdrowe, nieodczuwające jakichkolwiek dolegliwości;
• niebędące pod wpływem środków odurzających, substancji psychoaktywnych lub innych o podobnym działaniu;
• przeszkolone w zakresie obsługi danej maszyny oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy w gospodarstwie rolnym;
• posiadające wymagane uprawnienia oraz przestrzegające prawa o ruchu drogowym.

Podczas pracy z maszynami rolnik narażony jest na:

• pochwycenie lub skaleczenie przez ruchome części;
• uderzenie przez zerwany element – pas, linę, łańcuch;
• przygniecenie przez przewożony materiał lub maszynę (np. podczas sprzęgania);
• upadek, przejechanie, potrącenie.

Aby praca z maszynami rolniczymi była bezpieczna Placówka Terenowa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Chojnicach zaleca zapoznanie się z poniższymi wytycznymi:

• Prace w gospodarstwie rolnym należy planować z wyprzedzeniem, by wyeliminować ich spiętrzenie i towarzyszący temu pośpiech, a także uwzględniać w czasie dnia pracy przerwy na odpoczynek oraz regularne spożywanie posiłków i napojów.
• Podczas prac zbiorowych (przy zaangażowaniu min. 2 osób) należy ustalić jasny sposób porozumiewania się.
• Należy nie przystępować do pracy w przypadku złego stanu psychofizycznego.
• Należy regularnie dokonywać przeglądu i konserwacji maszyn – dokładnie sprawdzić stan techniczny wszystkich maszyn i urządzeń rolniczych. Regulacja, konserwacja i naprawa uszkodzeń może zapobiec awariom w czasie prac polowych.
• Przed rozpoczęciem jakichkolwiek prac związanych z konserwacją, naprawą, regulacją czy oczyszczeniem maszyny należy pamiętać o zabezpieczeniu jej przed niekontrolowanym przesunięciem i opadnięciem, a także bezwzględnie wyłączać napęd i zaczekać do zatrzymania jej elementów ruchomych. Ciągnik i przyczepa powinny mieć zawsze sprawną i widoczną sygnalizację świetlną oraz trójkąt wyróżniający pojazd wolnobieżny, a także posiadać aktualne badania techniczne i ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej.
• Ciągnik i maszyny samobieżne powinny być wyposażone w apteczkę oraz w gaśnicę proszkową, a kombajn – dodatkowo w gaśnicę pianową.
• Bezpośrednią obsługę maszyn rolniczych należy powierzać tylko osobom znającym sposób ich działania opisany w instrukcji obsługi, oznakowanie ostrzegawcze i informacyjne oraz zapoznanym z obowiązującymi przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie ich obsługi.
• Podczas obsługi maszyn rolniczych należy nosić odzież, obuwie robocze oraz środki ochrony indywidualnej dostosowane do występujących zagrożeń. Odzież powinna przylegać do ciała i umożliwiać swobodę ruchów; nie może posiadać zwisających lub odstających elementów.
• Części ruchome maszyn i urządzeń rolniczych służące do ich napędu, tj. koła pasowe, pasy, koła zębate, łańcuchy pędne, wały przegubowo-teleskopowe, przeguby, noże sieczkarni i siekaczy oraz inne podobne urządzenia znajdujące się do 2,5 m od poziomu podłogi należy osłonić w sposób zapewniający bezpieczną ich obsługę. Wały przegubowo-teleskopowe powinny być osłonięte na całej długości i wyposażone w łańcuszki stabilizujące osłonę. Osłon lub innych urządzeń zabezpieczających nie wolno demontować, a w czasie pracy maszyny lub jej urządzenia napędzającego – nie wolno ich zakładać, odchylać lub zdejmować.
• Agregowanie i odczepianie maszyn od ciągnika powinien wykonywać kierowca. Sworzeń łączący zaczep maszyny lub narzędzia z belką zaczepową ciągnika rolniczego należy zabezpieczyć przed wypadnięciem odpowiednią zatyczką lub zapadką. Przy rozprzęganiu maszyn używanych do transportu (np. przyczep, beczkowozów) należy zabezpieczyć je przed przetaczaniem się poprzez podkładanie klinów pod koła, szczególnie gdy maszyny rozprzęga się na wzniesieniach lub nierównościach terenu.
• Przed uruchomieniem maszyny należy sprawdzić, czy w zasięgu działania urządzeń pędnych lub zespołów roboczych nie przebywają ludzie lub nie znajdują się pozostawione narzędzia np. klucze, młotki.
• Po każdym zatrzymaniu ciągnika i maszyny współpracującej kierowca przed zejściem z siedziska powinien wyłączyć napęd wałka przekaźnikowego, wyłączyć silnik oraz zaciągnąć hamulec ręczny.
• Podczas obsługi urządzeń z ruchomymi elementami roboczymi (tnącymi, gniotącymi, rozdrabniającymi) należy bezwzględnie unikać manipulowania rękami w ich pobliżu, a rozdrabniany materiał można przesuwać wyłącznie za pomocą drewnianych popychaczy i łopatek dostosowanych do tego celu.
• W czasie pracy maszyny nie wolno z niej schodzić, wchodzić, wskakiwać lub zeskakiwać, stawać na dyszlach, zaczepach i ramach maszyny.
• Przewóz osób może odbywać się tylko pojazdem do tego przeznaczonym lub przystosowanym. Liczba przewożonych osób nie może przekraczać liczby miejsc określonych w dowodzie rejestracyjnym. Niedopuszczalne jest przewożenie zarówno osób, jak i ciężkich czy ostrych przedmiotów na transportowanych ziemiopłodach i innych ładunkach.
• Należy właściwie zabezpieczyć ładunki podczas transportu przed ich upadkiem (stosując pasy, wysokie burty, plandeki).
• Wchodzenie i schodzenie z przyczep lub wozów niewyposażonych na stałe w drabinki lub stopnie powinno odbywać się przy użyciu drabiny przewożonej na przyczepie lub wozie.

Przestrzeganie wyżej wymienionych zasad dotyczących bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pozwoli na zadbanie o zdrowie oraz bezpieczeństwo własne i bliskich osób, a także zminimalizuje ryzyko wystąpienia wypadków oraz urazów podczas pracy.  

Placówka Terenowa KRUS w Chojnicach zachęca do zapoznania się z listami kontrolnymi dostępnymi pod adresem: https://www.gov.pl/web/krus/listy-kontrolne, przy pomocy których można kompleksowo zidentyfikować potencjalne źródła zagrożeń występujących w gospodarstwie, podczas pracy. Określenie nieprawidłowości w środowisku pracy i życia rolnika, a następnie ich likwidowanie, to dobry początek w dążeniu do zadbania o bezpieczeństwo.

Placówka Terenowa KRUS w Chojnicach

Opracowano na podstawie:

https://www.gov.pl/web/krus/kampanie-prewencyjne

https://www.gov.pl/web/krus/madrze-postepujesz-wypadku-nie-spowodujesz

https://www.gov.pl/web/krus/aktualnosci-prewencyjne

https://www.gov.pl/web/krus/broszury